Book Review: ΖΩΝΗ 5, της ΕΙΡΗΝΗΣ ΒΑΡΔΑΚΗ, από εκδόσεις ΜΙΝΩΑΣ

(Της Γιώτας Βασιλείου) 

 «Για την Τιμή, για την Αλήθεια και για το Θεάρεστο Έργο του Λευκού Στρατιώτη!»

Τη γνώρισα με «Το Ρ της ερωμένης», την αγάπησα με το «Ανάρμοστον εστί», τη λάτρεψα με την «Τσιχλόφουσκα». Κι επιστρέφει τώρα με τη «Ζώνη 5» κι εγώ μένω εδώ να αναρωτιέμαι που μπορεί να φτάσει αυτό το κορίτσι! Τι άλλο θα συλλάβει το μυαλό της και τι θα γράψει η πένα της;

Γενικά είμαι ενθουσιώδης κι αυθόρμητος χαρακτήρας και όταν κάτι μου αρέσει πολύ θέλω να βγω, να το πω, να το συζητήσω, να το φωνάξω. Με τη «Ζώνη 5», πράγμα παράξενο, θέλω να μαζευτώ στη γωνιά μου, να μη μιλήσω με άνθρωπο γι’ αυτό, να μη το συζητήσω. Να το κρατήσω, έτσι απλά και εγωιστικά, δικό μου. Όμως νιώθω ότι οφείλω να μοιραστώ μαζί σας λίγες σκέψεις για αυτό το βιβλίο. Να σας μεταγγίσω ένα μικρό μέρος των συναισθημάτων που μου δημιούργησε.

Με το «Ζώνη 5» η Ειρήνη Βαρδάκη αποδεικνύει όχι μόνο ότι είναι σπουδαία μυθιστοριογράφος αλλά και ότι είναι πάρα πολύ γενναία ως λογοτέχνης. Άφησε πίσω την πενταετή επιτυχημένη πορεία της στο ψυχολογικό θρίλερ και εισήλθε με θάρρος και θράσος σε ένα εντελώς διαφορετικό είδος, ένα είδος που ελάχιστα εκπροσωπείται στην Ελλάδα, τη δυστοπία. Αν αυτό δεν είναι λογοτεχνική γενναιότητα, τότε δε ξέρω τι είναι. 

«Εδώ απαγορεύονται η θλίψη και κάθε της έκφραση. Εδώ απαγορεύονται το δάκρυ και το μαύρο χρώμα. Εδώ απαγορεύονται ο πόνος και η μνήμη του».

Το «Ζώνη 5» είναι ένα τολμηρό και ριψοκίνδυνο βήμα σε μια κοινωνία επιθετική και μισάνθρωπη, που δεν επιτρέπει στους πολίτες να αναπτύξουν και να ξεδιπλώσουν την προσωπικότητά τους, να αφήσουν ελεύθερο το συναίσθημα να εκφραστεί και να δείξουν το ευάλωτο της ανθρώπινης φύσης! Σε μια εποχή που τα social media δημιουργούν τεράστιο περιθώριο έκφρασης, εμείς πόσο ελεύθεροι νιώθουμε να εκφραστούμε; Να δείξουμε ότι πονάμε, ότι λυπούμαστε, ότι φοβόμαστε, ότι ζηλεύουμε, ότι φθονούμε, ότι νιώθουμε μόνοι;

«Γιατί μοναξιά δεν είναι το φως που σβήνει. Μοναξιά είναι το φως που σε στοιχειώνει».

Θα συμφωνήσετε ίσως μαζί μου ότι η απάντηση είναι «καθόλου ελεύθεροι». Καθόλου ελεύθεροι γιατί η ανθρωποφαγία καιροφυλακτεί και θα κατασπαράξει οποιονδήποτε δεν χαμογελά, δε γελά και δεν είναι χαρούμενος και αισιόδοξος! Καθένας από εμάς, αν τολμήσει να εκφράσει κάτι παραπάνω, πέρα από το φανταχτερό life style ή χαρούμενες στιγμές με φίλους και οικογένεια, υπάρχει πολύ μεγάλη πιθανότητα να έρθει αντιμέτωπος με την αρνητικότητα, τη χλεύη και την ειρωνεία του διαδικτυακού του περίγυρου. Σε αυτή την κοινωνία λοιπόν, η Ειρήνη Βαρδάκη έρχεται να μας μιλήσει για αξίες όπως η αυτοθυσία, η μητρότητα, η φιλία, τα ιδανικά, η πίστη και η αφοσίωση.

«… Για ένα ρουά ματ που δεν θα ξεχάσει ποτέ κανένας»

Το «Ζώνη 5» είναι ένα πανέξυπνο ανατριχιαστικό και πρωτότυπο για τα ελληνικά δεδομένα, δυστοπικό μυθιστόρημα, που με γέμισε αγωνία για ένα μέλλον που φαντάζει πολύ οικείο, με συγκίνησε και με έκανε να θυμώσω πολύ. Είναι ένα μυθιστόρημα που ακόμη και σήμερα, 3 μέρες μετά συνεχίζω να το σκέφτομαι και να βιώνω ξανά και ξανά τα ίδια συναισθήματα. Μια ιστορία που θα σας κάνει να αμφισβητήσετε –ξανά- την ανθρώπινη φύση. Είναι σαφέστατα η πιο ώριμη στιγμή της Ειρήνης και, προσωπική μου άποψη, σημείο καμπής στην λογοτεχνική της πορεία. Με το χέρι στην καρδιά… διαβάστε το!

Μερικά αγαπημένα αποσπάσματα:

• Το τέρας της αντιδραστικής κατάθλιψης μοιάζει να τρέφεται από τις ίδιες του τις σάρκες.
• Οι άνθρωποι εδώ δε μιλούν πολύ, μαμά. Συνήθως μουγκρίζουν από τον πόνο.
• … το μόνο γνήσιο κομμάτι αυτού του πλανήτη είναι η λύπη.
• … το τετράδιο και το στιλό τα κρύβω σε μέρος μυστικό. Αν τα βρουν πάνω μου, αυτό πρακτικά σημαίνει ότι θα είμαι την ίδια στιγμή νεκρός. Φοβάμαι να με εκτελέσουν, όμως πιο πολύ φοβάμαι μη μου τελειώσει το στιλό!
• Ο Θεός πέθανε. Στον μπαμπά μου θα προσευχηθώ.
• «Η μνήμη είναι επιλογή» μου είχες πει. Το είχες διαβάσει κάπου και σου άρεσε πολύ. Σ’ το χαλάω… το ξέρω, όμως η μνήμη είναι κλέφτρα.
• Στον κόσμο που προσπαθώ να φτιάξω τώρα, είμαι ένα μικρό μπαλάκι από πλαστελίνη. Είμαι καρπός στο καλάθι του κόσμου. Είμαι εγώ ο ίδιος ο λωτός, και όλη η λήθη που απαιτείται για να εξαφανιστεί ο ανθρώπινος πόνος.