Book Review: Στο σπίτι της, της YAEL VAN DER WOUDEN, από εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ

 

(Της Γιώτας Βασιλείου)

Δεν είναι όλες οι ιστορίες φτιαγμένες για ένταση. Κάποιες ξεκινούν αθόρυβα – με έναν χώρο. Το Στο σπίτι της,  της Yael van der Wouden ανοίγει την πόρτα σ’ ένα σπίτι που δεν ζητά να το προσέξεις, αλλά να το αφουγκραστείς. Κι όσο προχωρά η αφήγηση, καταλαβαίνεις πως δεν είναι απλώς σκηνικό· είναι μνήμες κι αλήθειες που δεν έχουν ειπωθεί ακόμη. Και κάπως έτσι βρέθηκα να παρακολουθώ τη ζωή της Ίζαμπελ, όχι σαν παρατηρητής, αλλά σαν φιλοξενούμενη – με ότι και να  συνεπάγεται αυτό…

Πρόκειται για ένα άκρως εντυπωσιακό μυθιστόρημα και θα ξεκινήσω με το πιο αγαπημένο μου θέμα: Την εμβάθυνση των χαρακτήρων. Πραγματικά ε-ξαι-ρε-τι-κή! Η Ίζαμπελ δεν είναι απλώς μια ιδιόρρυθμη ηρωίδα, είναι μια γυναίκα με τα ψυχολογικά της βάρη, με τις εμμονές της, με τη ιδιόμορφη σχέση της με το σπίτι εκείνο και τις απώλειες που έχει βιώσει μέσα σε αυτό. Η συγγραφέας κατορθώνει να την κάνει χειροπιαστή, με τα εσωτερικά της τοπία – τα μοναχικά πρωινά της, τις τελετουργίες καθαρισμού του σπιτιού της, την αντιπαράθεσή της με τον εαυτό της.

Η Ίζαμπελ πιστεύει πως είναι ικανοποιημένη από την ζωή της ώσπου κάνει την εμφάνισή της η Εύα. Η Εύα, όνομα και πράγμα, δεν παρεισφρέει, μόνο στη ζωή της Ίζαμπελ αλλά και στο σπίτι. Δεν φέρνει μόνο αναστάτωση∙ φέρνει κίνηση, ένταση, ζωή. Από τη στιγμή που περνά το κατώφλι, η αφήγηση δεν κινείται μόνο μπροστά. Κινείται και εσωτερικά – σε όσα η Ίζαμπελ προσπαθεί να διατηρήσει αλλά και σε όσα η Εύα ίσως θέλει, ακόμη κι αν δεν το ομολογεί, να ανατρέψει. Δυο γυναίκες, δυο εκ διαμέτρου διαφορετικές προσωπικότητες, δυο τέλεια σκιαγραφημένοι χαρακτήρες!

Έπειτα είναι το Σπίτι – ο χώρος που κατοικεί η Ίζαμπελ. Τόσο ζωντανή παρουσία που παίρνει σχεδόν τον ρόλο τρίτου πρωταγωνιστή· τα δωμάτιά του, τα αντικείμενά του, το σαράκι που φωλιάζει μέσα του, όλα γίνονται συμβολικοί φορείς συναισθημάτων και μνήμης. Και η αφήγηση της Yael van der Wouden δεν το περιγράφει απλά· το κατοικεί.

Η συγγραφέας έχει καταφέρει να πετύχει επακριβώς την μετά τον ΒΠΠ’ ατμόσφαιρα. Η ησυχία μα και η ένταση που καραδοκεί μέσα στην καθημερινότητα της επαρχίας της Ολλανδίας στα ’60s – όλα αυτά χτίζονται με χειρουργική ακρίβεια και σε κρατούν.

Τέλος, η γλώσσα της Van der Wouden και η γραφή της είναι, με μια λέξη, μαγευτικές. Δεν είναι απλώς λειτουργική: έχει σφραγίδα, έχει ρυθμό, έχει στιγμές που σε χτυπάνε στο συναίσθημα. Και η πλοκή, αν και πρόκειται για ένα βραδύκαυστο μυθιστόρημα ξετυλίγεται ομαλά, χωρίς κοιλιές – δεν ένιωσα να βαριέμαι ούτε στιγμή.

Ιδιαίτερη μνεία αξίζει και στη μετάφραση. Η Ιλάειρα Διονυσοπούλου έχει κάνει εξαιρετική δουλειά, αποδίδοντας με ακρίβεια τις αποχρώσεις των χαρακτήρων, την ατμόσφαιρα του σπιτιού και το ψυχολογικό βάθος που απαιτείται. Κι αυτό κάνει τη διαφορά.

Και κάπου εδώ έρχεται το μεγάλο αλλά. Η συγγραφέας επέλεξε να εισαγάγει πολλές πάρα πολλές ερωτικές σκηνές και με αρκετά εκτενή περιγραφή. Από τη μία, καταλαβαίνω και εκτιμώ τη στόχευση· η σεξουαλικότητα ως δύναμη, ως ανατροπή, ως έκφραση της αναζήτησης ταυτότητας και επιθυμίας. Από την άλλη, σε κάποιες στιγμές η αφήγηση μοιάζει να συγκλείνει περισσότερο προς αυτήν τη μεριά, παρά στο ψυχολογικό υπόβαθρο που προηγουμένως κέρδιζε έδαφος. Θα ήθελα, είτε λιγότερες από αυτές τις σκηνές, είτε κάποιες να ήταν πιο συγκρατημένες, ώστε να μην αποσπούν την προσοχή από το κέντρο της αφήγησης.

Με άλλα λόγια, πρόκειται για ένα έργο που αξίζει να διαβαστεί και με το παραπάνω. Μία πρωτοεμφανιζόμενη συγγραφέας με λογοτεχνική σφραγίδα, που χειρίζεται με ευαισθησία το εσωτερικό τοπίο των χαρακτήρων της, τον χώρο-σύμβολο, την ατμόσφαιρα· στοιχεία που του δίνουν δύναμη και παλμό. Ναι, σίγουρα αξίζει να διαβαστεί· και με το παραπάνω.

Θα το βρείτε εδώ.

*Photo: A.I. generated.