Book Review: Ο ΦΑΝΗΣ ΚΡΕΜΟΣ ΔΕΝ ΠΥΡΟΒΟΛΕΙ ΚΑΙ ΔΕΝ ΣΚΟΤΩΝΕΙ, του ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΝΟΥΣΗ, από εκδόσεις ΚΥΦΑΝΤΑ

(Της Γιώτας Βασιλείου)

Το βιβλίο «Ο Φάνης Κρέμος δεν πυροβολεί και δεν σκοτώνει» του Γιάννη Πανούση είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση στο πεδίο της σύγχρονης ελληνικής αστυνομικής λογοτεχνίας, ακριβώς γιατί αποφεύγει όλα τα εύκολα στερεότυπα του είδους. Ο Πανούσης, με τη διπλή του ιδιότητα ως εγκληματολόγος και αφηγητής, συνθέτει ένα μωσαϊκό από ιστορίες που δεν εξιχνιάζουν εγκλήματα με τη στενή έννοια, αλλά ξεδιπλώνουν τον τρόπο που αυτά γεννιούνται, κρύβονται και φορτώνονται στις σιωπές της κοινωνίας.

Ο ήρωάς του, ο Φάνης Κρέμος, δεν είναι εκτελεστής της δικαιοσύνης, ούτε τιμωρός· είναι ένας οξυδερκής παρατηρητής που στέκεται απέναντι στην ανθρώπινη ενοχή με μια στάση σχεδόν στοχαστική. Η αφήγηση πείθει γιατί δεν περιορίζεται στην αναπαραγωγή του αστυνομικού σασπένς, αλλά προχωρά πιο βαθιά, στον διάλογο γύρω από την προσωπική και συλλογική ευθύνη, τις μισοειπωμένες αλήθειες και τις ενοχές που, αντί να εκτίονται, γίνονται βάρος στις ζωές των χαρακτήρων.

Ο Φάνης Κρέμος δεν συλλαμβάνει ούτε καταδικάζει· ακούει, αναλύει, στέκεται ευάλωτος μπροστά στην τραγικότητα που συχνά κρύβει το έγκλημα, πίσω από πρόσωπα φαινομενικά ασήμαντα. Αυτή η στάση του ήρωα δεν είναι καινούργια για τους αναγνώστες που τον γνώρισαν μέσα από το προηγούμενο βιβλίο «Ο Φάνης Κρέμος ανα-λύει και επι-λύει αστυνομικά αινίγματα», που κυκλοφορεί επίσης από τις Εκδόσεις Κύφαντα.

Η γλώσσα του Πανούση είναι απλή και καθαρή, συχνά πυκνή σε εγκληματολογικούς υπαινιγμούς αλλά πάντα με μια λογοτεχνική ευαισθησία που τονίζει την ανθρώπινη διάσταση πίσω από την πράξη. Δεν είναι όλες οι ιστορίες εξίσου δυνατές – κάποιες μένουν σχεδόν σαν σκαριφήματα που θα ήθελες να αναπτυχθούν περισσότερο. Ωστόσο, αυτή ακριβώς η αποσπασματικότητα είναι που δίνει χώρο στον αναγνώστη, να εστιάσει στο υπόγειο νήμα που τις συνδέει: την πεποίθηση δηλαδή ότι το έγκλημα δεν είναι μια υπόθεση του Θεού ή του Διαβόλου, αλλά των ανθρώπων και των επιλογών τους.

Ο Φάνης Κρέμος μας μαθαίνει πως η αληθινή επαφή με το έγκλημα δεν είναι να το διώξεις από πάνω σου αλλά να το κοιτάξεις κατάματα, να το καταλάβεις και να αναμετρηθείς με το κομμάτι ενοχής που αναλογεί στον καθένα. Ένα μικρό βιβλιαράκι που, χωρίς θόρυβο, στήνει έναν καθρέφτη σε μια κοινωνία που συχνά προτιμά να κλείνει τα μάτια μπροστά στις δικές της σκιές. Εξαιρετικό!

Θα το βρείτε εδώ.