Ο Γκούσταβ φον Άσενμπαχ, πασίγνωστος
και καταξιωμένος συγγραφέας, νιώθει έντονη την ανάγκη να απομακρυνθεί για λίγο
από τις απαιτήσεις του επαγγέλματος και της καθημερινότητας. Κουρασμένος από τη
συγγραφή, την κριτική που του ασκείται και την καθημερινότητά του, ο Άσενμπαχ
καταλήγει στη Βενετία, και συγκεκριμένα στο Λίντο, για να πάρει μία ανάσα. Εκεί
βλέπει έναν έφηβο Πολωνό, τον Τάτζιο, ο οποίος πολύ σύντομα μετατρέπεται σε
αντικείμενο του πόθου του Άσενμπαχ. Ο ηλικιωμένος συγγραφέας αρχικά θαυμάζει
τον νέο και σταδιακά ο θαυμασμός μετατρέπεται σε εμμονή, η οποία υπαγορεύει
κάθε λεπτό της μέρας του, κάνοντάς τον να απομακρυνθεί από όσα θεωρούσε
απαράβατα και να αλλάξει την συμπεριφορά του, μεταμορφωνόμενος σε κάποιον που
υπό άλλες συνθήκες θα του προκαλούσε απέχθεια. Το πάθος του για τον Τάτζιο καθορίζει
το μέλλον του όταν στη Βενετία ξεσπά η πανώλη…
Πρόκειται για ένα έργο για το οποίο ο
Μαν δέχτηκε ευνοϊκή κριτική αλλά και έντονη επίκριση, λόγω του ότι
επικεντρώνεται στο πάθος ενός ηλικιωμένου άντρα για ένα άγουρο έφηβο αγόρι.
Παρακολουθώντας την εξέλιξη του
συναισθήματος αυτού, γινόμαστε μάρτυρες της στρέβλωσης που προκαλεί ο έρωτας
στην προσωπικότητα ενός ανθρώπου ο οποίος, όταν τον γνωρίζουμε στην αρχή του
βιβλίου, είμαι μετριοπαθής και μετρημένος. Δείχνει μάλιστα αποστροφή για
εκείνους που δεν δέχονται την επέλαση του χρόνου και προσπαθούν να φανούν
νεότεροι, γελοιοποιώντας τον εαυτό τους στα μάτια της ομήγυρης. Κι όμως, καθώς
η ιστορία εξελίσσεται και ο Άσενμπαχ παραδίνεται όλο και περισσότερο στο πάθος
και την εμμονή του για τον Τάτζιο, μεταλλάσσεται και γίνεται κι εκείνος ένας
από εκείνους που αντιστέκονται στο πέρασμα του χρόνου με τρόπο που, σύμφωνα με
όσα πίστευε προηγουμένως, δεν συνάδει με την ηλικία τους και καταρρακώνει την
αξιοπρέπειά τους.
Το συναίσθημα του Άσενμπαχ τον κάνει
να βάλει νερό στο κρασί του ακόμα και σε θέματα ήθους και ακεραιότητας, όταν
προτιμά να αποκρύψει από την οικογένεια του Τάτζιο ότι η πανώλη έχει εμφανιστεί
στη Βενετία, παρά να ρισκάρει την αναχώρησή τους από την Ιταλία. Είναι δε αυτή
ακριβώς η άνευ όρων παράδοση του ήρωα στην εμμονή που σφραγίζει τη μοίρα του…
Η γραφή του Τόμας Μαν αποδεικνύει για
ποιον λόγο θεωρείται κλασικός. Η γλώσσα του είναι ένα κέντημα, μία ψιλοβελονιά
που μας βάζει στα μύχια της ψυχής του Άσενμπαχ, ρουφώντας μας στη δίνη του
παραλογισμού στον οποίο εκείνος τελικά υποκύπτει άνευ όρων. Τα όποια -και είναι
πολλά- ηθικά διλήμματα που τίθενται περνούν μέσα από τις λέξεις σαν χρυσοκλωστή
μπλεγμένη στα νήματα της αφήγησης, έτσι ώστε προβληματιζόμαστε χωρίς όμως να
αισθανθούμε στιγμή ότι ο συγγραφέας προσπαθεί να εκμαιεύσει από εμάς συγκεκριμένη
αντίδραση ή να εκβιάσει το συναίσθημά μας.
Ολοκληρώνοντας τον «Θάνατο στη
Βενετία», ένιωσα ότι ένα ερώτημα τίθεται έντονα: διαμορφώνει η ηθική μας τη ζωή
μας ή η αίσθηση της ηθικής μας συνοδεύει μάλλον παρά καθορίζει τις επιλογές
μας;
Αναζητήστε το βιβλίο εδώ.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου
Άφησε εδώ το σχόλιό σου...