Book Review: «ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ» του GRAEME MACRAE BURNET, από εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ

 (Της Γιώτας Βασιλείου)

Oh-oh, yes, I'm the great pretender
Pretending that I'm doing well
My need is such, I pretend too much
I'm lonely, but no one can tell

Oh-oh, yes, I'm the great pretender...

Ξεκινώ την άποψή μου με τους στίχους από το λατρεμένο τραγούδι των Platters για λόγους καθόλου τυχαίους, πιστέψτε με… 

Ξεκινώντας να διαβάζει κάποιος τη «Μελέτη Περίπτωσης» του Graeme Macrae Burnet νιώθει ότι έχει να κάνει με ένα θρίλερ. Είναι όμως πράγματι έτσι; Καθώς προχωράει η ανάγνωση κι εμβαθύνει στην ιστορία διαπιστώνει ότι υπάρχουν πολλά περισσότερα στοιχεία στο βιβλίο αυτό από εκείνα του θρίλερ. Όπως ακριβώς αναφέρεται στον τίτλο του, είναι μια μελέτη, ένα «σύγγραμμα» θα μπορούσαμε ακόμα να πούμε, για το πόσο σύνθετη είναι η φύση του ανθρώπου. Το πόσο πολύπλευρες είναι οι προσωπικότητές μας και πόσο πρόθυμοι είμαστε να εξαπατήσουμε όχι μόνο τους άλλους αλλά και τους ίδιους τους εαυτούς μας, υποκρινόμενοι, φορώντας εικονικές μάσκες.

Η ιστορία έχει να κάνει με τα ημερολόγια μιας κοπέλας η οποία υποπτεύεται ότι την αυτοκτονία της αδερφής της προκάλεσε ο ιδιόρρυθμος θεραπευτής της. Αποφασίζει λοιπόν να προσποιηθεί την ασθενή και τον επισκέπτεται στο ιατρείο του προκειμένου να διερευνήσει το τι πραγματικά συνέβη.

Αμφισβητώντας -μέσω των ηρώων του- την ίδια την έννοια της ψυχικής ασθένειας και παραδεχόμενος ως φυσιολογικές τις διαφορετικές «ταυτότητες» που αντιπαλεύουν μέσα στο άτομο, ο συγγραφέα εικάζει πως έχουμε την επιλογή ή να μην είμαστε κανένας ή να είμαστε πολλοί. Μια λογική που μου έφερε στο μυαλό την ταινία “Split”, όπου φυσικά εκεί είχαμε έναν άντρα με διαταραχή πολλαπλής προσωπικότητας (23 διαφορετικές οντότητες αν θυμάμαι καλά). Παρεμπιπτόντως αν δεν έχετε δει την ταινία, να το κάνετε. Ο πρωταγωνιστής James McAvoy, χαρίζει μία ανυπέρβλητη ερμηνεία, η οποία αδικήθηκε -όπως πολλές άλλωστε- στα Όσκαρ.

 Επανέρχομαι όμως στο θέμα μας. Η πρισματικότητα λοιπόν της φύσης του ανθρώπου αντικατοπτρίζεται θαυμάσια μέσα από την ιστορία που έχει στήσει ο Burnet. Αν προσπαθούσε κάποιος να το κατηγοριοποιήσει κάπου δεν θα ήταν εύκολο, αφού όπως προείπα διαθέτει όλα τα χαρακτηριστικά της μελέτης και του συγγράμματος, τα οποία ωστόσο συνδυάζει άριστα με εκείνα του μυθιστορήματος και της βιογραφίας. Η γραφή του επίσης είναι πλήρως αναβαθμισμένη σε σχέση με το προηγούμενο βιβλίο του που είχα διαβάσει, «Το ματωμένο του έργο». Σε τούτο εδώ αλλάζει το στυλ της γραφής του ανά αφηγητή. Πραγματικά εντυπωσιακό!

Εξίσου εντυπωσιακή είναι η μεταφορά της εικόνας του γενικού πολιτιστικού, πνευματικού, ηθικού και πολιτικού κλίματος της δεκαετίας του εξήντα. Το αιχμηρό, υποχθόνιο χιούμορ και ο ξεκαρδιστικός του σαρκασμός με τον οποίο έχει διαποτίσει το κείμενό του γλυκαίνουν το «χάπι» των πλούσιων φιλοσοφικών στοχασμών, που σε άλλη περίπτωση θα μου έπεφταν βαρείς. Επίσης, περιλαμβάνει κάποιους πολύ φωτεινούς μα συνάμα και πολύ σκοτεινούς χαρακτήρες. Τόσο η αφηγήτρια, όσο κι ο ψυχίατρός της, είναι άνθρωποι που έχουν πολλές ενδιαφέρουσες ιστορίες να διηγηθούν ο καθένας τους.

Ο συγγραφέας έπαιξε επιδέξια με το μυαλό μου, με λεπτότητα και στυλ στα 2/3 του βιβλίου. Προς το τέλος όμως ένοιωσα ότι άρχισε να γίνεται περισσότερο διεκπεραιωτικός. Το φινάλε με άφησε μπερδεμένη και με απορίες. Ωστόσο μέρες μετά, αφού συνέχισα να το σκέφτομαι, βρήκα νέα επίπεδα νοήματος και εν τέλει αποφάσισα ότι άξιζε και με το παραπάνω ο χρόνος που του αφιέρωσα.

Η «Μελέτη Περίπτωσης» του Graeme Macrae Burnet είναι ένα βιβλίο για μελέτη. Μην περιμένετε ούτε θεαματικές ανατροπές ούτε σαφείς απαντήσεις σε ερωτήματα. Αν έδινε άλλωστε «μασημένη τροφή» τι θα έμενε για εμάς να συλλογιστούμε μετά ε;

Φυσικά και προτείνεται!

Βρείτε το εδώ και καλή απόλαυση!